Znajści
Ałharytmičny łacinski varyjant
28.01.2024 / 21:151RusŁacBieł

Kaho ź biełaruskich piśmieńnikaŭ najbolš vydavali za savieckim časam? Nie ŭsich vy viedajecie

Pahladzieli, čyje tvory vydavalisia najčaściej dy najbolšymi tyražami, i razabralisia, ci mahli hetyja abjomy supraćstajać rasijskaj kulturnaj ekspansii.

Biełaruskaja mastackaja litaratura atrymała šyrokaje raźvićcio ŭ saviecki čas. U vydaviectvach respubliki vychodzili tvory viadomych piśmieńnikaŭ i paetaŭ, pačatkoŭcaŭ, a taksama aŭtaraŭ z sajuznych respublik. Usiaho z 1918 pa 1990 hod u BSSR było vydadziena 11530 vydańniaŭ mastackaj litaratury ahulnym tyražom 504 miljonaŭ asobnikaŭ, što skłała 11,1% ad ahulnaj kolkaści vydańniaŭ knižnaj pradukcyi respubliki i 36,6% sukupnaha tyražu.

Tvory 16 biełaruskich aŭtaraŭ vydavalisia zvyš 50 razoŭ, a 34-ch — vyjšli tyražom bolš za 1 miljon asobnikaŭ. U dziasiatku pa tyražy ŭvajšli nastupnyja aŭtary.

Aleś Jakimovič — absalutny lidar pa tyražach u savieckaj Biełarusi

Pieršaje miesca naležyć zusim nie Kołasu ci Kupału, biassprečny lidar — dziciačy prazaik i paet Aleś Jakimovič (1904—1979). Ahulny tyraž jahonych tvoraŭ, vydadzienych u BSSR, składaje ažno 11,44 miljona asobnikaŭ. Heta bolš, čym nasielnictva ŭ najlepšyja časy. Pa kolkaści samich vydańniaŭ Jakimovič taksama ŭ topie — 192, bolš tolki ŭ Jakuba Kołasa.

Pośpiech jak dziciačaha aŭtara napatkaŭ jaho jašče ŭ 1920—1930-ja hady. Jakimovič paźbieh represij, jakija zakranuli mnohich jahonych siabraŭ pa «Maładniaku», i praciahnuŭ aktyŭna pisać paśla vajny.

Jon zajmaŭsia apracoŭkaj biełaruskich narodnych kazak, što, vidać, i tłumačyć takija vielizarnyja tyražy — jamu jak aŭtaru zaličvalisia vydańni narodnaj tvorčaści.

Aleś Jakimovič taksama prykłaŭ ruku da stvareńnia kultu Kastusia Kalinoŭskaha, pryśviaciŭšy jamu apovieść. Za hetuju i inšyja apovieści na histaryčnuju tematyku piśmieńnik u 1974 hodzie atrymaŭ Dziaržaŭnuju premiju.

Jakub Kołas i jahonaja paema «Symon-muzyka»

Ź vialikim adryvam ad Jakimoviča druhoje miesca zajmaje biełaruski kłasik Jakub Kołas (1882—1956). Jaho ahulny tyraž udvaja mienšy, ale ŭsio roŭna ŭražvaje — 5,68 miljona asobnikaŭ. Najbolš viadomymi tvorami Kołasa byli paemy «Novaja ziamla» i «Symon-muzyka», raman «Na rostaniach», apovieść «Dryhva». 

Artur Volski i vokładka jahonaj knihi dla dziaciej

Treciaje miesca zajmaje piśmieńnik Artur Volski (1924—2002), baćka muzyki Lavona Volskaha. Tyraž jahonych vydańniaŭ skłaŭ 4,88 miljona asobnikaŭ. Volski taksama šmat pisaŭ dla dziaciej, heta i paezija, i kazki, i pjesy. 

Faksimilnaje savieckaje vydańnie 1983 hoda knihi «Na etapach» Maksima Tanka

Na čaćviortym miescy kłasik Maksim Tank (1912—1995). Jaho paezija vydadziena ŭ šmatlikich zbornikach, ahulny tyraž jakich składaŭ 4,37 miljona asobnikaŭ. Sam Tank byŭ hałoŭnym redaktaram litaraturnaha časopisa «Połymia», mizernyja tyražy jakoha jon bačyŭ «u katastrafičnym skaračeńni biełaruskich škoł i ŭ nienarmalnym stanoviščy ź biełaruskaj movaj u respublicy».

Vasil Zujonak i jahonaja «Nača», jakaja hučała z kosmasu

Piataje miesca ŭ paeta i prazaika Vasila Zujonka (naradziŭsia ŭ 1935). Ahulny tyraž jahonych tvoraŭ skłaŭ 4,16 miljona asobnikaŭ. Jahonaja paezija hučała navat u kosmasie: zbornik «Nača» pieradali ŭ 1978 hodzie kasmanaŭtu Uładzimiru Kavalonku, ziemlaku paeta, jaki začytaŭ vieršy sa stancyi «Sajuz-6» u čas adnaho ź sieansaŭ suviazi ź Ziamloj. 

Ivan Šamiakin i jahonaje «Tryvožnaje ščaście»

Narodny piśmieńnik Ivan Šamiakin (1921—2004) zusim trochi adstaje ad Zujonka sa svaimi 3,91 miljona asobnikaŭ. Napeŭna, najbolš viadomym tvoram aŭtara źjaŭlajecca raman «Serca na dałoni», za jaki jon atrymaŭ litaraturnuju premiju imia Jakuba Kołasa.

Alaksandr Rosin i samaja tyražavanaja ŭ biełaruskaj historyi kniha «Cyrkavy pakaz»

Pra žurnalista i piśmieńnika Alaksandra Rosina (naradziŭsia ŭ 1952) vy, mabyć, nikoli i nie čuli. A miž tym pa ahulnym tyražy svaich tvoraŭ, 3,52 miljona asobnikaŭ, jon zajmaje siomaje miesca ŭ savieckaj Biełarusi. Pry hetym absalutnaja bolšaść z hetaha liku, 97%, vypadaje na jahonuju adnu knihu «Cyrkavy pakaz», jakaja źjaŭlajecca samaj tyražavanaj za ŭsiu historyju biełaruskaha knihadrukavańnia. Z 1995 hoda žyvie ŭ Amierycy.

Źmitro Biaspały i jahonyja «Lasnyja chitruny»

Siońnia amal nie hučyć i imia piśmieńnika Źmitra Biaspałaha (1934-1997), čyje knihi dla dziaciej i zborniki humarystyčnych apaviadańniaŭ ahułam byli vydadzieny tyražom u 3,27 miljona asobnikaŭ.

Vasil Bykaŭ i Michaś Łyńkoŭ

Zamykajuć dziasiatku najbolš drukavanych biełaruskich aŭtaraŭ Vasil Bykaŭ (1924—2003) i Michaś Łyńkoŭ (1899—1975). Tvorčaść Vasila Bykava pačynajecca paśla vajny vajennaj prozaj. Jahonyja tvory «Treciaja rakieta», «Alpijskaja bałada», «Znak biady», «Sotnikaŭ», «Abielisk», «Žoŭty piasočak» taksama źviedali nie adno kina– i teatralnaje ŭvasableńnie. Ahułam jaho tvory byli vydadzieny ŭ Biełarusi 2,72 miljona razoŭ.

Tvory Łyńkova, siarod jakich najbolš vybivajecca apovieść «Mikołka-paravoz», vydadzienaja jašče ŭ 1930-ja hady — 2,7 miljona razoŭ. Pry hetym pa kolkaści samich vydańniaŭ, a heta 93 najmieńni, jon zajmaje čaćviortaje miesca siarod biełaruskich litarataraŭ.

U dziasiatku, jak bačna, nie patrapili takija vybitnyja aŭtary, jak Janka Kupała (2,37 miljona asobnikaŭ), Kuźma Čorny (1,53 miljona), Źmitrok Biadula (2,47 miljona), Ryhor Baradulin (2,25 miljona), Janka Maŭr (2,1 miljona), Uładzimir Karatkievič (1,8 miljona) i mnohija inšyja, jakija ŭvachodziać u školnuju prahramu. Janka Kupała, praŭda, uvachodzić u trojku pa kolkaści vydańniaŭ, ich u jaho za saviecki čas było až 192. A na tyražy, mahčyma, paŭpłyvała jaho zaŭčasnaja śmierć.

Ichnija tyražy na siońnia ŭsio roŭna vyhladajuć uražvalna, ale kali paraŭnać z tvorami rasijskich litarataraŭ, jakich vydavali ŭ BSSR, to ŭsio vyhladaje nie tak dobra. Kolkaść rasiejcaŭ, jakich vydali ŭ našaj krainie za savieckim časam miljonnymi tyražami, u razy bolšaja — 34 biełaruskich tvorcaŭ suprać ažno 51 inšaha.

Knihi rasiejcaŭ Antanina Ładzinskaha i Lva Tałstoha ŭ BSSR vydavali bolšymi tyražami za Janku Kupału i Jakuba Kołasa

Najbolšymi tyražami vyjšli tvory Antanina Ładzinskaha (6,55 miljona asobnikaŭ), Lva Tałstoha (5,42 miljona), Michaiła Bułhakava (4,97 miljona), Alaksandra Puškina (4,78 miljona), Maksima Horkaha (4,24 miljona), Alaksieja Tałstoha (3,74 miljona).

A heta tolki knihi, jakija vydali ŭ BSSR, jašče ŭ bolšym abjomach tyja ž aŭtary drukavalisia ŭ savieckaj Rasii, adkul paśla traplali ŭ inšyja respubliki. Viadoma, što kankuravać u takoj situacyi biełaruskaj kultury było niemahčyma. 

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Čytajcie taksama:

Kaho ź biełaruskich litarataraŭ Bondarava admienić u 2024 hodzie

F. Raŭbič

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj
ananimna i kanfidencyjna?

Клас
11
Панылы сорам
4
Ха-ха
1
Ого
16
Сумна
11
Абуральна
16
0
Anatol Starkou/adkazać/
29.01.2024
Dziakuj za cikavy litaraturny materyjał.
Apošnim časam - z paŭhoda - pieračytaŭ i pasłuchaŭ aŭdyjo zapisy Nobieleŭskich łaŭreataŭ pačatka i siaredziny XX vieka. Heta amierykancy. Nia viedaju čamu, ale mnie ich tvory padabajucca. Anhličanin Džordž Oruełł z 1984 pa-raniejšamu na pieršym miescy.
Z pryviedienaha NN śpisu spampavaŭ Ivana Šamiakina Serca na dałoni. Niekali jašče ŭ BSSR čytaŭ. Pračytaju jašče raz. Znajšoŭ i tvor Alesia Adamoviča Niemoj. Pačytaju siońnia.

Jość u mianie pjesa svaja. Dziesiać hadoŭ joj budzie ŭ hetym śniežni. Ź VIADZIORKAM NA DAŁONI nazvaŭ byŭ tady. NN całkam jaje drukavała na hetym forumie.
31 studzienia pačnucca zaniatki na kursie DRAMATURHIJA, kudy ja zapisaŭsia, i dumaju padpracavać hetuju pjesu ŭ finale kursa. Moža što ładnaje atrymajecca, chacia jana i tak mnie padabajecca. Pra nas tahačasnych jana. Pra 1994-2014 h.h.
Kab pakinuć kamientar, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
Kab skarystacca kalendarom, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera